Wat is een partitie?

Een partitie is een stuk van een fysieke schijf dat het besturingssysteem als een aparte opslagruimte behandelt. Eén schijf van een terabyte kan zo verschijnen als een C-schijf voor Windows en een D-schijf voor je bestanden, plus een kleine verborgen partitie die het systeem gebruikt om op te starten of te herstellen.

Voor ondernemers is vooral één misverstand belangrijk om op te ruimen: gegevens op D: zijn niet veiliger dan gegevens op C:. Beide staan meestal op dezelfde fysieke schijf, dus als die schijf stukgaat, ben je allebei kwijt. Een aparte partitie helpt bij het opnieuw installeren van Windows en houdt orde, maar het is geen back-up. Die scheiding helder hebben, scheelt een vervelende ontdekking op het moment dat het misgaat.

Partities beheer je in Windows via Schijfbeheer, waar je ze kunt aanmaken, verkleinen of een letter geven. Moderne systemen gebruiken de GPT-indeling in plaats van het oudere MBR, wat nodig is voor schijven groter dan twee terabyte en voor veilig opstarten. Aanpassen kan meestal zonder dataverlies, maar een fout in deze hoek is direct ingrijpend. Maak daarom eerst een back-up en raak de herstelpartitie niet aan, ook al oogt die als ongebruikte ruimte.

Hoe een harde schijf in partities wordt verdeeld

Een harde schijf of SSD is in de basis één grote opslagruimte. Pas als je die verdeelt, kan Windows er iets mee. Elke partitie krijgt een stationsletter — C:, D:, E: — en wordt daarna geformatteerd met een bestandssysteem. Op Windows is dat vrijwel altijd NTFS; op een USB-stick die je ook op een Mac wilt gebruiken kom je exFAT of FAT32 tegen. Zonder formatteren kun je er geen documenten of programma’s op opslaan.

Een nieuwe schijf krijgt eerst een partitiestijl: MBR of GPT. MBR is de oude indeling en loopt vast bij schijven groter dan twee terabyte en bij maximaal vier primaire partities. GPT is de standaard op moderne computers en kent die beperkingen niet. Naast de zichtbare partities staan er meestal nog een paar verborgen partities op de schijf: een herstelpartitie voor de Windows-herstelomgeving, een EFI-partitie met de opstartbestanden en een kleine gereserveerde partitie. Die zie je niet in de Verkenner, maar ze zijn wel nodig om op te starten.

Partities aanmaken of wijzigen in Windows

Je beheert partities via Schijfbeheer: klik met rechts op Start en kies Schijfbeheer. Daar zie je per schijf de volledige indeling, inclusief de verborgen partities en de niet-toegewezen ruimte. Met een rechtermuisklik op een partitie kun je vervolgens:

• Volume verkleinen — ruimte vrijmaken voor een nieuwe partitie.
• Nieuw eenvoudig volume — van niet-toegewezen ruimte een nieuwe partitie maken en meteen formatteren.
• Volume uitbreiden — een partitie vergroten met aangrenzende vrije ruimte.
• Stationsletter wijzigen — handig als de letters door elkaar zijn geraakt.

Twee beperkingen zijn goed om te kennen. Schijfbeheer kan een partitie alleen uitbreiden met ruimte die er direct naast ligt, en het kan een partitie niet verder verkleinen dan waar het laatste systeembestand staat. Loop je daartegenaan, dan heb je aparte partitioneringssoftware nodig. Belangrijker: maak altijd eerst een back-up. Sleutelen aan de indeling van een schijf is een van de weinige handelingen waarbij één verkeerde klik meteen alle gegevens op die partitie kost.

Veelgestelde vragen

Hoeveel partities heb ik nodig?

Voor de meeste zakelijke computers is één partitie voor Windows voldoende. Een aparte datapartitie is prettig als je Windows vaker opnieuw installeert, maar niet noodzakelijk. Op een USB-stick houd je het bij één partitie, anders krijg je bij elk gebruik meerdere stations in beeld.

Is een aparte D-schijf een back-up?

Nee. Als beide partities op dezelfde fysieke schijf staan, ben je bij een defect allebei kwijt. Ook ransomware versleutelt gewoon alle partities die de computer kan zien. Een back-up staat op een ander apparaat of in de cloud.

Kan ik een partitie verkleinen zonder mijn bestanden kwijt te raken?

Meestal wel: Schijfbeheer verplaatst geen bestanden, het geeft alleen lege ruimte vrij. Toch is het verstandig om vooraf een back-up te maken, want een onderbreking tijdens het proces kan de partitietabel beschadigen.

Mag ik de herstelpartitie verwijderen?

Beter van niet. Hij oogt als ongebruikte ruimte, maar bevat de Windows-herstelomgeving die je nodig hebt als het systeem niet meer opstart. De paar gigabyte die je wint, weegt niet op tegen het gedoe als je die tools kwijt bent.

Meer lezen: Wat is een SSD? · Wat is een systeemherstelpunt?