Wat is een firewall?

Een firewall is een digitale poortwachter die het verkeer tussen je bedrijfsnetwerk en het internet controleert. Hij bepaalt aan de hand van regels wat er in en uit mag, en blokkeert verbindingen die niet vertrouwd zijn. Zie het als de portier die bij de deur checkt wie er binnen mag.

Waarom je dit nodig hebt: zodra je apparaten met internet verbonden zijn, kloppen er voortdurend geautomatiseerde scans en aanvalspogingen aan. Een firewall houdt dat ongewenste verkeer buiten voordat het je apparaten bereikt. Zonder firewall staat je netwerk in feite met de deur open.

Hoe het werkt: er zijn hardware-firewalls (een apparaat aan de rand van je netwerk) en software-firewalls (op individuele computers, zoals in Windows). Ze werken met regels: bekend en veilig verkeer mag door, de rest wordt tegengehouden of gemeld. Moderne firewalls kijken ook naar de inhoud van het verkeer, niet alleen naar de afzender.

Hoe werkt een firewall precies?

De basis is eenvoudig: al het inkomende en uitgaande netwerkverkeer loopt langs de firewall, en die vergelijkt elk stukje verkeer met een set regels. Past het bij een regel die verkeer toestaat, dan mag het door. Past het nergens bij, dan wordt het geblokkeerd of gemeld. Die regels gaan over poorten, protocollen en ip-adressen, en steeds vaker ook over de toepassing die de verbinding opzet.

De eenvoudigste vorm heet pakketfiltering: de firewall kijkt per packet naar afzender, bestemming en poort. Een stateful firewall onthoudt daarnaast welk antwoord bij welke verbinding hoort, zodat verkeer op een verbinding die jij zelf opende automatisch terug mag. Geavanceerde firewalls, ook wel next-generation firewalls, kijken bovendien naar de inhoud: welke applicatie praat hier, zit er malware in de download, en gaat er ineens ongewoon veel gegevens naar buiten? Dat laatste is voor bedrijven vaak het belangrijkst, omdat je zo ook uitgaande verbindingen van een al besmet apparaat kunt blokkeren.

Welke soorten firewalls zijn er?

Grofweg drie soorten firewalls, die elkaar aanvullen in plaats van vervangen:

• Hardware-firewall. Een apparaat aan de rand van je netwerk, meestal gecombineerd met de router. Die beschermt in één keer alles wat erachter hangt en vormt de basis voor een kantoor.
• Software-firewall. Draait op het apparaat zelf, zoals de firewall in Windows. Belangrijk voor laptops die ook buiten kantoor worden gebruikt, want daar biedt je hardware-firewall geen bescherming.
• Cloud-firewall. Beveiliging als dienst, voor bedrijven die vooral in de cloud werken en nauwelijks nog een vast kantoornetwerk hebben.

In de praktijk gebruik je ze naast elkaar: de hardware-firewall houdt de meeste aanvallen van buiten tegen, de software-firewall doet zijn werk zodra een laptop op een vreemd netwerk zit.

Waar beschermt een firewall niet tegen?

Een firewall bewaakt de deur, maar hij controleert niet wat je medewerkers zelf binnenlaten. Klikt iemand op een phishinglink en logt hij in op een nepsite, dan komt er geen enkel verdacht pakketje langs de firewall. Ook malware in een bijlage die iemand bewust opent, of een besmette USB-stick, omzeilt de firewall volledig. En omdat vrijwel al het webverkeer versleuteld is, ziet een eenvoudige firewall niet wat er in die verbinding gebeurt.

Daarom is een firewall de eerste laag, niet de enige. Antivirus of EDR op de apparaten, e-mailfiltering, MFA en back-ups horen erbij om je gegevens echt te beschermen en schade te voorkomen.

Waar let je op bij een firewall voor je bedrijf?

Een firewall die niemand beheert, verliest binnen een jaar zijn waarde. Let daarom vooral hierop: staan de licenties en updates nog actief (de intelligentie tegen nieuwe aanvallen komt uit die abonnementen), worden de logs bekeken of alleen bewaard, en zijn de regels nog actueel? Bij veel bedrijven staan er poorten open voor een systeem dat allang weg is. Spreek ook af wie er toegang heeft om regels aan te passen, en houd bij welke uitzonderingen er zijn gemaakt en waarom.

Veelgestelde vragen

Heb ik een firewall nodig als ik al een virusscanner heb?

Ja. Een virusscanner kijkt naar bestanden en processen op een apparaat, een firewall naar het netwerkverkeer eromheen. Ze doen verschillend werk en vangen verschillende aanvallen af.

Is de firewall in Windows genoeg?

Voor een losse laptop is die een prima basis. Voor een kantoor met meerdere apparaten, een server of externe toegang is een hardware-firewall aan de rand van het netwerk het minimum.

Wat is het verschil tussen een firewall en een router?

Een router stuurt verkeer de goede kant op; een firewall bepaalt welk verkeer überhaupt door mag. Veel zakelijke routers hebben firewall-functies aan boord, maar de mogelijkheden verschillen sterk per model.

Hoe weet ik of mijn firewall goed staat ingesteld?

Laat de regels periodiek nalopen en controleer van buitenaf welke poorten open staan. Kort samengevat: wat is een firewall waard? Precies zoveel als de regels die erin staan.

Meer lezen: Wat is een VPN? · Wat is Zero Trust?