Wat is een perpetual licentie?

Een perpetual licentie — ook wel eeuwigdurende licentie — koop je één keer. Je mag díe versie van de software daarna blijven gebruiken, ook als je verder niets meer betaalt. Klassiek voorbeeld: een los aangeschafte Office-versie of een boekhoudpakket dat op je eigen server draait.

De kosten zitten dus vooraf en zijn daarna in principe nul. Aantrekkelijk, maar eeuwigdurend geldt voor de versie die je kocht, niet voor updates en ondersteuning. Loopt het onderhoudscontract af, dan krijg je geen beveiligingsupdates meer en verandert je bespaarde licentie na een paar jaar in een risico.

Reken daarom over vier tot vijf jaar door: aanschaf, jaarlijks onderhoud en de upgrade die je op enig moment tóch doet. Perpetual is vaak logisch bij gespecialiseerde software die zelden verandert en offline draait. Voor werkplek- en samenwerksoftware wint een abonnement meestal, al was het maar omdat de beveiliging dan meeloopt.

Wat je wel en niet koopt bij een perpetual licentie

Je koopt het recht om één specifieke versie van de software onbeperkt te gebruiken. Dat recht verloopt niet. Wat je er niet automatisch bij koopt, is alles wat daarna komt: nieuwe versies, patches, beveiligingsupdates en technische ondersteuning. Die zitten bij dit model in een apart onderhoudscontract — bij Microsoft heet dat Software Assurance, bij andere leveranciers gewoon maintenance of support. Leveranciers rekenen daarvoor vaak grofweg 15 tot 20 procent van de aanschafprijs per jaar.

Dat onderscheid is het hele verhaal achter perpetual licenties. Zeg je het onderhoud op, dan blijft de software werken, maar staat hij stil. Je krijgt geen patches meer, en na verloop van tijd loopt hij niet meer soepel mee met een nieuw besturingssysteem of een nieuwe browser. De eenmalige aanschaf voelt daardoor goedkoper dan hij over meerdere jaren is.

Perpetual licentie versus abonnement (SaaS)

Het verschil zit in eigendom tegenover toegang. Bij een perpetual licentie betaal je eenmalig een groot bedrag en houd je de software, ook als je verder niets meer afneemt. Bij een abonnement of SaaS-licentie betaal je per gebruiker per maand of per jaar en stopt het gebruiksrecht zodra je stopt met betalen — inclusief de toegang tot je data in die omgeving. Boekhoudkundig is dat het verschil tussen een investering die je afschrijft en een doorlopende post op je exploitatie.

Voor de meeste organisaties draait de keuze daarom niet om de prijs van vandaag, maar om hoeveel je over vier of vijf jaar kwijt bent. Tel bij het perpetual-scenario de aanschaf, het jaarlijkse onderhoud en de upgrade die je op enig moment toch doet bij elkaar op, en zet die som naast de abonnementskosten over dezelfde termijn. Dat is de enige eerlijke vergelijking tussen de twee licentiemodellen.

Wanneer is een perpetual licentie de betere keuze?

Perpetual werkt goed bij software die zelden verandert en niet aan internet hangt: besturingssoftware bij een machine, een ontwerp- of rekenpakket dat al jaren hetzelfde doet, of een systeem dat om technische of contractuele redenen op je eigen server moet blijven draaien. Ook als je software maar af en toe gebruikt en er geen nieuwe functies bij hoeft, is doorbetalen zonde.

Minder logisch wordt het bij werkplek- en samenwerksoftware. Daar zit het onderhoud vol beveiligingsupdates en gaat de ontwikkeling snel, en dan koop je met een abonnement precies dat mee. Veel bedrijven eindigen daarom hybride: de stabiele, gespecialiseerde systemen op een perpetual licentie, de rest op abonnement.

Wat gebeurt er na end-of-life?

Als een leverancier een versie uit ondersteuning haalt, blijft je licentie gewoon geldig. Je mag de software blijven gebruiken; alleen komen er geen beveiligingsupdates meer. Vanaf dat moment is elk nieuw gevonden lek in dat pakket permanent open. Dat is niet alleen een technisch risico maar ook een compliance-vraag: verzekeraars en normen als NIS2 kijken naar of je systemen nog ondersteund zijn.

Zet de end-of-supportdatum van je perpetual software daarom in dezelfde planning als je hardwarevervanging. Dan is de opvolger een keuze en geen noodgreep.

Veelgestelde vragen

Is een eeuwigdurende licentie hetzelfde als een perpetual license?

Ja. "Perpetual license" is de Engelse term, "eeuwigdurende licentie" de Nederlandse vertaling; leveranciers gebruiken ze door elkaar. Beide betekenen: eenmalig betalen, die versie onbeperkt blijven gebruiken.

Krijg je updates bij een perpetual licentie?

Alleen als je daar apart voor betaalt. Kleine correcties binnen dezelfde versie krijg je meestal wel, maar nieuwe versies en doorlopende beveiligingsupdates zitten in het onderhoudscontract. Zonder dat contract blijf je op de versie staan die je gekocht hebt.

Mag je een perpetual licentie doorverkopen?

Binnen de EU mag dat in principe wel: het Europese Hof van Justitie bepaalde dat softwarelicenties die eenmalig en voor onbepaalde tijd zijn verkocht, mogen worden doorverkocht. Er zitten wel voorwaarden aan — je moet je eigen exemplaar onbruikbaar maken en je mag een volumelicentie niet in losse stukken opknippen. Abonnementen vallen hier niet onder.

Hoe reken je de kosten over vijf jaar door?

Neem de aanschafprijs, tel er vijf keer het jaarlijkse onderhoud bij op en reken de upgrade mee die je in die periode waarschijnlijk doet. Vergeet het beheer aan je eigen kant niet: installatie, server en updates uitrollen kosten ook tijd. Die som zet je naast het abonnementsalternatief.

Meer lezen: Wat is TCO (total cost of ownership)? · Wat is het verschil tussen capex en opex?